Często to, co wydaje się oczywiste, wcale nie jest prawdą. Gdy fałszywa informacja powtarza się wystarczająco długo, ludzie zaczynają ją przyjmować za pewnik. A zdjęcie nie zawsze pokazuje to, co naprawdę się wydarzyło.
Zebraliśmy popularne fotografie krążące w sieci, którym towarzyszyły mylne opisy albo które zostały zmanipulowane. Na szczęście w internecie nie brakuje amatorów-detektywów, którzy z chęcią wyjaśniali prawdę. Przewiń dalej — może odkryjesz coś, co zmieni twój sposób patrzenia na te obrazy.
Twierdzenie: MGM przywiązało lwa, żeby nagrać swój słynny logotyp.
Rzeczywistość: Lew był chory i jedynie poddawano go tomografii komputerowej w izraelskim zoo.
Zdjęcie z obchodów zakończenia II wojny światowej, na którym mężczyzna całuje kobietę. Powszechne wyjaśnienie mówi, że nie znali się — facet podbiegł, chwycił ją i pocałował.
Jednak kobieta później stwierdziła, że nie poczuła się ofiarą i traktowała to jako spontaniczny wybuch radości z zakończenia wojny oraz wdzięczność wobec pielęgniarek pomagających żołnierzom.
„Turysta” z 11 września — zdjęcie, które wielu uznało za autentyczne. Jednak przyjrzenie się szczegółom ujawnia niezgodności: ubiór, pora dnia, kierunek i typ samolotu oraz inne elementy wyglądają na fałszywe. Wiele głosów wskazywało, że zdjęcie jest spreparowane.
Bezwstydne fotomontaże były problemem już wcześniej, ale teraz dochodzi do tego generatywna sztuczna inteligencja, która znacznie utrudnia odróżnianie prawdziwych zdjęć i filmów od fałszywek.
Kilka praktycznych wskazówek: szukaj znaków wodnych modeli AI, sprawdzaj narożniki zdjęć, analizuj teksty na obrazach (często są zniekształcone), zwracaj uwagę na nienaturalnie gładkie tła, rozmyte lub zbyt ogólne otoczenie oraz artefakty kompresji. Jeśli coś nie ma sensu w kontekście — może to być fałszywe.
Selfie z samolotu: pomysł, że ktoś mógłby w taki sposób wychylić się przez okno w trakcie lotu przy prędkości ~800 km/h jest absurdalny — to montaż.
Zdjęcie Teddy’ego Roosevelta na łosiu — stary trik z wycinankami i klejem sprzed ery Photoshopa. Wykorzystywano takie obrazy w kampanii prezydenckiej w 1912 roku.
Sławna fala zrobiona z frytek ryżowych okazała się inscenizacją — to rzeźba pokazana w fikcyjnym muzeum jedzenia w Tokio, zwana „giga wave”.
Narzędzia takie jak SynthID potrafią dodawać niewidzialne „znaki” do wygenerowanych obrazów. Jeśli masz podejrzenia, warto przeszukać obraz online oraz użyć dostępnych narzędzi do sprawdzania źródła. Negatywny wynik nie musi jednak oznaczać autentyczności — fotografia mogła powstać przy użyciu innego narzędzia.
Zdjęcie Loch Ness — pomimo częstych cytowań, zostało wiele lat temu przyznane za fałszywe.
Fotografia rzekomej kolejki do przesłuchania na rolę kota z serialu z lat 90. — w rzeczywistości zdjęcie pochodzi z lat 50. i prawdopodobnie przedstawia inne przesłuchanie, a nie casting do „Sabriny”.
Obraz przedstawiany jako zamarznięte kanały w Wenecji — w rzeczywistości lód na zdjęciu pochodzi z jeziora Bajkał w Rosji.
Po przejrzeniu tej listy warto się zastanowić: które z tych zdjęć oszukały cię przy pierwszym spojrzeniu? Jakie inne popularne fotografie albo opowieści wiesz, że są zmyślone?
Kot z wąsikiem i „wzburzonymi” brwiami — kot rzeczywiście ma widoczne wąsy, ale „złoszczone” brwi to rezultat cyfrowej obróbki.
Historia o tygrysicy, która „zaadoptowała” miot świnek — zdjęcie używane było w uproszczonym, emocjonalnym kontekście. W rzeczywistości eksperyment w zoo polegał na podmienieniu młodych w celu obserwacji zachowań, a narracje często pomijają pełne fakty.
Twierdzenie: Sfinks w Egipcie przykryty śniegiem — miała to być pierwsza taka zimowa zima od 112 lat.
Rzeczywistość: To miniaturowa replika Sfinksa z parku tematycznego Tobu World Square w Japonii.
Opowieść, że kobieta urodziła jedenaścioro dzieci — zdjęcie prawdziwe, ale opis wprowadza w błąd. W rzeczywistości osiemnastu (?) noworodków urodziło się tego samego dnia, a narracja została zmanipulowana.
Grupa studentów sztuki, która rzekomo wyjechała do Hiszpanii na grant, by tam balować — po dochodzeniu okazało się, że wiele elementów tej historii było zmyślonych; niektórzy opisali to jako artystyczny hoax.
Zdjęcie nagrodzone w konkursie Nikon, na którym niby „przypadkowo” uchwycono samolot — po analizie wielu osób okazało się, że fotografia była spreparowana.
Zdjęcie piany w różowym kolorze podpisywane jako dowód na obecność jakichś chemikaliów w kurczakach z fast foodów — to najprawdopodobniej lody, a nie dowód na skażenie żywności.
Fotografia rzekomo pokazująca Izraelczyków śmiejących się z palestyńskiej kobiety — po zbadaniu kontekstu wyszło na to, że ludzie śpiewali podczas święta, a kobieta próbowała przerwać uroczystość, uderzając przykrywką; zdjęcie było przytaczane w zmanipulowanym kontekście.
„Moon melon” o niebieskiej skórce i rzekomej wysokiej cenie — to po prostu arbuz, któremu cyfrowo zmieniono kolor na niebieski.
Historia o rowerze „wrośniętym” w drzewo jako pamiątka po żołnierzu z 1914 roku — w rzeczywistości rower został porzucony w latach 50. i opowieść została znacząco ubarwiona.
To zdjęcie wciąż robi wrażenie, nawet kiedy wiadomo, że zostało przerobione — prawdziwy widok też potrafi być imponujący.
Ktoś wkleił rekiny do zdjęć zalanego centrum handlowego w Kuwejcie — obraz poszedł w viral, mimo że był fotomontażem.
Obraz rzekomo zrobiony przez NASA przedstawiający Indie podczas Diwali — w rzeczywistości to kompozycja kilku zdjęć meteorologicznych wykorzystywanych do pokazania wzrostu populacji, a nie jedno zdjęcie satelitarne zrobione tej nocy.
Twierdzenie: syryjski chłopiec śpiący między grobami rodziców.
Rzeczywistość: chłopiec był krewnym fotografa, miejsce nie było prawdziwym cmentarzem — kamienie ułożono, by wyglądały jak mogiły.
Obraz lodowca skomponowany z kilku fotografii (niebo, tło, góra lodowa nad i pod wodą). Zdjęcie przyniosło autorowi znaczne tantiemy, mimo że było fotomontażem.
Fotografia przedstawiana często jako katastrofa lotnicza w momencie uderzenia — w rzeczywistości to efekty złożenia po upadku podwozia podczas lądowania. Pasażerowie na szczęście wyszli z tego cało poza drobnymi obrażeniami.
Zdjęcie rzekomo przedstawiające Heatha Ledgera jeżdżącego na deskorolce jako Jokera obok Christiana Bale’a — to fotomontaż i wystarczy szybkie wyszukanie, by to potwierdzić.
„Poodle moth” — zdjęcie wyglądające jak pluszowy owad to model; prawdziwy motyl będący inspiracją jest znacznie mniejszy.
Rzekome zdjęcie niedźwiedzia ścigającego fotografów National Geographic — niedźwiedź pochodzi z banku zdjęć, łatwo go odnaleźć i wykazać, że scena została zmontowana.
Fotografia papieża w zwykłej pikowanej kurtce po spacerze nad Trevi — opis z humorem sugeruje, że to potajemny wypad na lody i spacer po Watykanie.
Zdjęcie pandy „przytulającej” żołnierza po trzęsieniu ziemi w Japonii — fotografia pochodzi prawdopodobnie z Chin i nie dokumentuje przestraszonego zwierzęcia w opisywanym kontekście.
Zdjęcie „karłowatej żyrafy” — chociaż zdarzają się przypadki zaburzeń wzrostu u zwierząt, to konkretne zdjęcie było spreparowane i rozpowszechniane jako fałszywka.
Opowieść o Elvisie i jego krótkiej fryzurze po wstąpieniu do armii — to anegdota z przymrużeniem oka, która rozrosła się w miejską legendę o gniewie żon amerykańskich.
Jedno z tych zdjęć, które zostało mocno przerobione w Photoshopie — technika, a nie autentyczność, stoi za efektem.
„Czarny lew” — internet uwielbia niezwykłe zwierzęta, ale tworzenie ich w edytorze i udawanie, że są prawdziwe, tylko szkodzi wiarygodności odkryć przyrodniczych.
Osoba na zdjęciu to w rzeczywistości Earl Sweatshirt — znany raper i inteligentny twórca. Opisy czasem mylą tożsamości, więc warto sprawdzać źródła.
Zdjęcia Sahar Tabar, które obiegły internet z twierdzeniami o dziesiątkach operacji plastycznych, okazały się w dużej mierze wynikiem cyfrowej obróbki — nie wszystkiemu, co widzimy online, można ufać.
Obraz prezentowany przez niektóre antysyjonistyczne strony jako dowód alegorycznego „przywiązania” amerykańskich polityków do innej flagi — w rzeczywistości zdjęcie zostało przycięte tak, by wywołać mylne wrażenie; scena pochodzi z wydarzenia z wieloma flagami.
Fotografie Wróżek z Cottingley (1917–1920) — znane jako urokliwe, ale sfałszowane zdjęcia dwóch kuzynek bawiących się w ogrodzie z „wrózkami”. Nie było tam nadprzyrodzonych istot, tylko pomysł i aparat.
Zdjęcie błędnie przypisywane Markowi Rippetoe jako portret z czasów podnoszenia ciężarów — to w rzeczywistości Roger Estep. Błąd to drobny, ale często powielany.
„Kurcząca się miednica” — supermodelka Fillippa Hamilton w reklamie Ralph Lauren, gdzie proporcje zostały mocno zniekształcone. Marka przeprosiła, a zdjęcie wywołało falę krytyki.
W sieci krążą różne warianty zdjęć celebrytów przy żołnierzach z podpisem o zamianie autografów — zwykle jest to zdjęcie z wydarzenia, a podpis ma charakter clickbaitowy i łatwo go podważyć.
Wyspa w kształcie gwiazdy — takie zdjęcia budzą chęć podróży, ale rzadko kiedy przedstawiają rzeczywistość. Jest za to wiele uroczych, realnych wysp o nietypowych kształtach (np. Molokini na Hawajach).
Filmik zmanipulowany z gry (np. symulacja odrzutowca wykonującego nierealistyczny manewr) — takie materiały wciąż trafiają do użytkowników, którzy biorą je za autentyczne.
Okładka rzekomo z 1977 roku używana przez zaprzeczających zmianom klimatu — pojawia się wielokrotnie w sieci jako „dowód” błędnych przewidywań. W praktyce często są to fałszywe lub zmanipulowane wersje prawdziwych okładek.
Podsumowując: warto być sceptycznym, weryfikować źródła i korzystać z narzędzi do wyszukiwania obrazów. Jeśli coś wygląda podejrzanie — najpierw sprawdź, zanim udostępnisz dalej.
W niemal każdym mieście można natknąć się na wyrzeźbione dzieła — od skromnych figurek po…
Fani gatunku true crime lubią nieoczekiwane zwroty akcji. Historie, które zaraz przeczytasz, są jednak o…
Czy wiedziałeś, że szansa na uderzenie pioruna wynosi mniej niż jedna na milion? A wygrana…
Wpadka: dawni znajomi z liceum Obserwowałem spotkanie dwojga ze szkoły: ona przyszła elegancka i pełna…
Nawet najbardziej zahartowani użytkownicy mediów społecznościowych potrafią zostać zaskoczeni tym, co trafi im się w…
Nadchodzi moment, gdy brakuje narzędzi albo pieniędzy, żeby coś poprawnie naprawić — wtedy trzeba zdać…
