Wyobrażam sobie, że praca w zakładzie pogrzebowym wymaga sporej zdolności do dystansowania się. Bycie otoczonym nieuchronnością i bólem dzień po dniu potrafi nadwyrężyć umysł i duszę — nie zazdroszczę im tego.
Dlatego tym bardziej zaskoczyło nas, gdy ktoś zapytał w internecie, jakie zdarzenia dyrektorzy pogrzebów pamiętają do dziś — odpowiedzi pełne były zarówno szokujących, jak i zabawnych historii.
#1
Była to kolejna rodzina żegnająca bliską osobę. Uroczystość dla mojej babci przebiegała normalnie — wspomnienia, opowieści — aż celebrantka zapowiedziała, że przeczyta wiersz, który podobno babcia by polubiła. Zaczęła w dramatycznym tonie z wielkimi pauzami: „From the day we arrive… on this planet… And blinking… step into… the sun…” Wtedy dotarło do mnie, co się dzieje. Celebrantka kontynuowała, cytując fragmenty: „There’s more to see… than can ever… be seen… More to do than can ever….. be done” — całe to przedstawienie było niczym inną niż recytacją piosenki z Króla Lwa. Czytała cały utwór, również refren: „It’s the circle… the circle……..OF LIFE.”
Reszta rodziny była wzruszona, my z partnerem próbujemy się skoncentrować, brat pęka ze śmiechu. W drodze na pogrzeb oboje nie wytrzymaliśmy i zaczęliśmy dramatycznie wypowiadać teksty z Disneya. Babcia na pewno by się ucieszyła — to było tak złe, że stało się wspaniałe. Dzięki za ostatnie, niezapomniane wspomnienie, Babciu.
#2
Byłem uczestnikiem, nie pracownikiem pogrzebu. Mój dziadek zmarł z powodu wieku i chorób. Przy oglądaniu trumna stała otworem, a babcia stawała na baczność, by nie pokazać emocji. Wujek, jedyny syn, podszedł, pochylił się i zapytał: „Tato, chcesz pączka?” — trzymając w ręku pączek z kremem. Wszyscy wybuchnęliśmy śmiechem, nawet babcia. Ten moment oddechu rozluźnił atmosferę i pomógł nam zamknąć ten dzień z ulgą. Dziadek by to uwielbiał.
#3
Znajoma z branży opowiadała, że robiła makijaż młodej kobiecie w złym stanie. Na nabożeństwie starszy krewny stwierdził, że „za dużo makijażu” i zgniótł go kciukiem, a przy tym usunął kawałek skóry i… przemieścił oko z oczodołu. To przerażające i strasznie nieodpowiednie zachowanie.
Wprowadzenie
Trzeba specjalnej wrażliwości, by pracować jako mistrz ceremonii pogrzebowych. Na co dzień są na pierwszej linii żalu i często narażeni na obciążenia psychiczne. A mimo to wiele z opowiadanych historii brzmi jak wyjęte z czarnego humoru — momenty absurdalnego zbiegnięcia okoliczności, po których trudno nie uśmiechnąć się mimo powagi chwili.
#4
Nie pracowałem w zakładzie, tylko jako „przechodzący” kaznodzieja na zlecenie. Na prywatnym oglądaniu siadam obok wdowy i pytam: „Był dobrym mężem?” Ona: „Nie.” — „A dobrym ojcem?” — „Nie.” — „Czy był ważny dla społeczności?” — „Nie.” — W końcu proszę: „Co chce pani, żebym zrobił na pogrzebie?” — „Pochować go.” Krótkie i szczere.
#5
Kiedy moja babcia umarła, rodzina spierała się o drogie kolczyki. W końcu postanowiono, że zostanie pochowana z nimi. Na końcu nabożeństwa mama wstała i poprosiła dyrektora, by wyjął kolczyki zanim zamknie trumnę — on to zrobił. Wujek jednak wstał i po prostu zabrał je dla siebie. Mama gniewała się przez lata.
#6
Jeden z pogrzebów zamienił się niemal w „żywe spalenie”: stół z podgrzewaczami do świeczek został przeniesiony, iskry trafiły w fryzurę kobiety spryskaną lakierem do włosów. Płomienie poszybowały w górę, ale gość rzucił na nią marynarkę i ugasił pożar. Straciła połowę fryzury, ale na szczęście wyszła bez poważnych obrażeń.
Stres i presja
Praca w branży pogrzebowej to nie tylko kontakt z żałobą — to też presja czasowa i nieregularne godziny. Często oczekuje się szybkiego przygotowania ceremonii, nawet w ciągu 24 godzin, co zwiększa ryzyko pomyłek i wpadek, takich jak wspomniane wcześniej przypadkowe zaprószenia czy niedopatrzenia organizacyjne.
#7
Na przyjęcie pogrzebowe przyszła starsza pani z własnym vanem pełnym jedzenia, bo twierdziła, że „nasze potrawy nie były z miłością”. Przyniosła jedzenie na kilkaset osób, a pogrzeb był mały. Chodziła po sali, nakładała ludziom jedzenie siłą, chciała wyrzucić catering, przewracać stoliki i oskarżyła mojego kolegę o usiłowanie uduszenia. W końcu wyrzucono ją na zewnątrz — wysypała całe jedzenie na parking i odjechała.
#8
Na weselu kuzyna ciotka wypuściła gołębia — w Kalifornii, w słoneczny dzień — i widzieliśmy, jak sokół z nurtem chwycił ptaka na naszych oczach.
#9
Artystycznie wyglądający mężczyzna usiadł przy otwartej trumnie i naszkicował karykaturę zmarłego, po czym próbował ją sprzedać rodzinie. Rodzina była zaskoczona, zapłaciła na miejscu, ale potem poprosiła, bym tego człowieka wyrzucił z sali — zarabianie na żałobie bez zaproszenia to nie w porządku.
Refleksja
Mimo trudów tej pracy, w opowieściach pojawiają się też momenty, które pokazują zmiany w podejściu do pożegnań — od kremacji po tematyczne uroczystości. To przypomina, że żałoba i pamięć o zmarłych mogą przyjmować bardzo różne formy, czasem zaskakujące, czasem zabawne, czasem kontrowersyjne.
#10
Na jednym pogrzebie rodzina przyniosła złotą rybkę — miała być obecna na czuwaniu i na nabożeństwie. W drodze na cmentarz procesja się zatrzymała, bo ktoś zapomniał rybki. Wysłano samochód po miskę z pływającą rybką — ceremonia przy grobie rozpoczęła się dopiero, gdy „honorowy gość” dotarł spóźniony.
#11
Pracowałem z zewnętrznym kateringiem. Raz mała dziewczynka czołgała się po zapleczu i przebiegła obok sali przygotowanej do wystawienia ciała, które jeszcze nie było gotowe do oglądania — dramatyczne i przerażające dla personelu. A ludzie potrafili też się denerwować, gdy zabrakło krewetek na stoisku, mimo że zamówiono ich tylko 50.
#12
Mieliśmy rytuał rodziny — taniec kurczaka — który wykonywano za każdym razem, gdy cała rodzina była razem. Kiedy przyszła pora na pożegnanie babci, rodzina wykonała ten taniec przy trumnie. Dyrektor pogrzebu, choć profesjonalny, ledwo powstrzymywał śmiech — musiała to być pierwsza taka sytuacja w jego karierze.
#13
Raz jechałem z ojcem 300 mil, by przewieźć ciało. Mieliśmy błędny adres — okazało się, że podjechaliśmy pod mauzoleum z grupą żałobników czekających od dwóch godzin. Komunikacja zawiodła, a my jeszcze zatrzymaliśmy się po drodze na jedzenie — nie najlepszy zbieg okoliczności.
#14
Kaznodzieja na nabożeństwie mojego dziadka najprawdopodobniej miał demencję — zbaczał z tematu przez całą ceremonię: skarżył się na telefony komórkowe, obrażał różne grupy, mówił o 9/11 i o windach w piekle. Nie wypowiedział ani jednego zdania o zmarłym dziadku — wszyscy byliśmy w szoku, ale nikt nie zareagował na gorąco.
#15
Kiedy umarł Jonas Salk, podczas ustalania szczegółów wdowa stwierdziła, że samochody pogrzebowe są odpowiednie dla dalszej rodziny, ale oni przywiozą własne dla najbliższych. W dniu pogrzebu pojechała konwój pięciu Bentleyów — widok zapierał dech w piersiach.
Zmiany w branży
W ostatnich latach kremacja stała się popularniejsza, a ceremonie coraz częściej przemieniają się w celebracje życia — z motywami z filmów, hobby czy ulubionych utworów zmarłego. To pokazuje, że sposób pożegnania ewoluuje, a to, co kiedyś wydawało się nietypowe, dziś może być sposobem na oddanie hołdu osobie zmarłej.
#16
Na jednym pogrzebie nastrój zupełnie się zmienił, kiedy rodzina zaczęła opowiadać zabawne historie o zmarłym — nagle ludzie się śmiali zamiast płakać, a ceremonia stała się celebracją życia.
#17
Pracownik mocno pijany zasłabł z udarem i wszedł do grobu podczas modlitw — na szczęście duchowni i rodzina pomogli go wyciągnąć. Wyszło bardzo wstydliwie, ale nikt nie dowiedział się prawdy — uznano, że upał był przyczyną.
#18
Podczas pożegnania rodzina przygotowała „miksturę” mającą przywrócić zmarłego — mieszankę Dr Pepper, whisky, soku z ogórków kiszonych i ostrego sosu, którą wlano do ust trumny i podano gościom. Nikt z personelu tego nie próbował.
#19
Znajomy opowiadał, że na jednym pogrzebie zmarły przygotował wcześniej nagranie, które zaczęło grać podczas ceremonii: „Jeśli tego słyszysz, to chyba naprawdę mnie nie ma” — część sali się śmiała, część płakała.
#20
Podczas pogrzebu dziewczyna grająca na pianinie doznała ataku padaczkowego w trakcie występu. Wezwano pogotowie, przerwano ceremonię — po długiej chwili wrócono do niej, ale incydent zapadł w pamięć wszystkich obecnych.
#21
Słynna i tragiczna historia — były gracz NFL miał rzekomo przyjść na pogrzeb ojca z piłą, chcąc odciąć głowę zmarłego. Personel i rodzina przerazili się tak bardzo, że wezwano policję.
#22
Ktoś utknął w małej łazience podczas czuwania i nikt nie zauważył przez godzinę — dyrektor musiał zdjąć drzwi z zawiasów, by go uwolnić. To rozładowało napięcie w sali.
#23
Wiele razy osoby w żałobie zachowywały się skrajnie: zaloty do wdowca podczas pogrzebu, bójki przy załatwianiu formalności, a czasem konieczność obecności policji ze względu na poziom zagrożenia. Praca bywa trudna i emocjonalnie wyczerpująca.
#24
Na naszym lokalnym pogrzebie interwencja szefa policji przerwała ceremonię, domagając się przesunięcia samochodów zaparkowanych na drodze. Wiele osób zrezygnowało z dalszego uczestnictwa z powodu chaosu i korków — sytuacja zakończyła się napięciami między rodziną a szefem policji.
#25
Jadąc limuzyną z rodziną, jedna kobieta opowiadała o zdjęciu z młodości, które rzekomo przyciągało uwagę zmarłego wujka. Na cmentarzu ta sama kobieta wrzuciła do trumny wielki brył ziemi, zostawiając wyraźne wgniecenie w wieku trumny — wszyscy byli zdumieni i zakłopotani.
#26
Pastor opowiadał o przypadku, gdy po śmierci ciało wskutek rigor mortis zacięło się w taki sposób, że ramieniem podniosło wieko trumny podczas ceremonii — wyglądało to jak „ożywienie” i wywołało poruszenie. Profesjonalne wyjaśnienie uspokoiło zebranych.
#27
Jako dwanaście lat temu zostałem pallbearerem dla krewnego, którego w życiu nie znałem. Przy zamykaniu wieka trumny musieli przywołać dodatkowego pracownika, który dosłownie przeskoczył na wieko, żeby je domknąć — jako dziecko byłem przerażony.
#28
Moja schorowana, splątana matka wbiegła na pogrzeb i obok trumny zaśpiewała „I Got Rhythm” — goście byli zaskoczeni, ale scena zapadła w pamięć jako coś surrealistycznego.
#29
Po sekcji zwłok przed przygotowaniem do pogrzebu zauważyłam, że pracownik ogląda mnie z innego pokoju — moja rodzina najwyraźniej uprzednio wspomniała mu o moich prywatnych sprawach. To zdarzenie było makabryczne, ale dodało sytuacji groteskowego wymiaru.
#30
Podczas pochówku na mroźnym zimowym dniu pewna kobieta, która najwyraźniej próbowała zainteresować moim bratem, usiadła w pierwszym rzędzie i zaczęła gestami zapraszać go obok siebie. Jej nachalność była tak nie na miejscu, że wszyscy to zauważyli — niezręczny moment na tle żałoby.
#31
Siedziałem obok osoby, która nie wyciszyła telefonu i odebrała rozmowę podczas cichej części ceremonii — rozmowa trwała minutę i była słyszalna dla wszystkich. Cisza została przełamana, a zgromadzeni zareagowali oburzeniem.
#32
Raz karawan przybył na lawecie AA — przez moment trzeba było zdjąć karawan z lawety, wyjąć trumnę i dalej prowadzić ceremonię. Innego razu przy załadunku na wóz dostawczy z rybami kierowca zatrąbił i sąsiad był przerażony — dla mojego ojca to by było zabawne.
#33
Bywa, że sytuacje rodzinne wymykają się spod kontroli i trzeba zapewnić obecność policji. Niekiedy ktoś przychodzi na ustalanie pogrzebu z partnerem, którego się nie spodziewano, a wcześniej bywały upadki ze schodów i wezwania pogotowia — to część trudnej codzienności pracy.
#34
Kiedyś na pogrzebie ekscentryczna córka przyjechała samochodem ręcznie ozdobionym lasem po jednej stronie i plażą po drugiej — zaparkowała akurat tam, gdzie miał stać karawan, co wywołało krzyk kierowcy i niemałe zamieszanie.
#35
Na jednym pogrzebie ktoś wylał piwo do trumny (zmarły miał problem z alkoholem), potem w parkingu wybuchła bijatyka, a w łazience znaleziono potłuczony fajkę do narkotyków — ot, pełen dramatów i rozczarowań dzień w pracy.
#36
Rodzinne pogrzeby przyniosły też chwile niezwykłe: pamiętny koncert Pete’a Seegera podczas pogrzebu pradziadka, późniejsze odnalezienie skremowanych prochów, które przez dekady były przechowywane przez zakład pogrzebowy, czy surrealistyczne trafienie — cukiernia znana z memów robiła catering na naszym rodzinnym pożegnaniu. Takie historie pokazują, że rzeczywistość potrafi zaskoczyć.
#37
Mój przyjaciel pomagał ojcu prowadzić zakład pogrzebowy. Raz podsłuchał zwykłą, spokojną rozmowę rodziny o ich nawiedzonym domu — mówili o tym jak o czymś normalnym, z rezygnacją: „no cóż, znowu się to zdarzyło”. Nawet w obliczu śmierci ludzie mają swoje codzienne, dziwaczne problemy.
Jeśli pracujesz w branży pogrzebowej lub byłeś świadkiem równie zaskakujących momentów — podziel się swoją historią. W tych opowieściach jest coś ludzkiego: mimo smutku, ludzie czasem znajdują sposób, by uczcić pamięć w sposób nieoczekiwany, zabawny lub po prostu ludzki.
